„Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie.”
Instytucja Zarządzająca Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 – Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
„Operacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Schematu II Pomocy Technicznej „Krajowa Sieć Obszarów Wiejskich” Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020”.

Kompleks stawów pocysterskich

Kompleks stawów pocysterskich

Odrestaurowane stawy pocysterskie, a szczególnie staw, który bezpośrednio przylega do zabudowań poklasztornych od strony południowej stanowi integralny element krajobrazowy i przyrodniczy całego kompleksu pocysterskiego w Jemielnicy. Stanowią one również istotne uzupełnienie walorów przyrodniczych gminy Jemielnica z kompleksem Obszaru Chronionego Krajobrazu „Lasy Stobrawsko-Turawskie” na czele. Stawy istniejące na tym terenie, od czasów założeniem w Jemielnicy opactwa cysterskiego, zdeterminowały zarówno układ wsi, jak i jej późniejszy rozwój. U podnóża klasztoru w malowniczej dolinie rzeki Świbska Woda, która uchodzi do rzeki Jemielnicy, usypano groble gromadząc wodę w dwóch zbiornikach.   Obecnie stawy zasilane są wodami dwóch rzek Świbskiej Wody i Jemielnicy. Natomiast woda ze stawów jest odprowadzana do rzeki Jemielnicy i kanału Młynówka. Przylegające do stawu mostki nad Jemielnicą i Młynówką pochodzą z 1841 roku. Nad Młynówką działał młyn klasztorny zwany Zamkowy. Całe założenie cysterskie wraz ze stawami jest rozwiązaniem charakterystycznym dla zespołów cysterskich budowanych na Śląsku, gdzie kanał wydzielony z rzeki lub ukształtowany odpowiednio zbiornik był źródłem wody na cele gospodarcze, produkcyjne, higieniczne i retencyjne.  Po stronie północnej stawy sąsiadują z zabytkową tzw. „starą osadą”(ul.Wiejska) z zabudową mieszkalno-gospodarczą a po stronie pn-wsch. zlokalizowany jest kościół cmentarny pw. Wszystkich Świętych. Po kasacie zakonu w 1810 roku, stawy nie zostały zasypane, jak to stało się z wieloma innymi przykościelnymi stawami.   Po opactwie pozostało 10 stawów, które teraz należą do Lasów Państwowych i prywatnych właścicieli. Cystersi hodowali w nich ryby, głównie karpia, którego wprowadzili na nasze stoły wigilijne. Groble stawów obsadzali drzewami, najczęściej dębami, dla wzmocnienia ich struktury, ale i po to, by ocienić lustro wody i osłonić je przed silnymi wiatrami. Wszystko zgodnie z dewizą: "ora et labora" (módl się i pracuj). Jemielnickie stawy stanowią unikatowy ślad po cysterskiej gospodarce wodnej.

 

 

W czasach współczesnych stawy zostały gruntownie odnowione i wzbogacone o system ścieżek pieszo rowerowych oraz elementy małej architektury wraz iluminacją świetlną. Uporządkowano także zieleń towarzyszącą wraz z zabezpieczeniem stanowisk rzadkich roślin chronionych (rukiew wodna). Wprowadzono do kompozycji nowe elementy zagospodarowania, zieleni, oświetlenia itp., które zespoliły wszystkie istotne elementy kompozycyjne zespołu: wodę, zieleń, budowle architektoniczne, ptactwo dzikie i ludzie. Spacerując wokół stawów ścieżką przyrodniczo-dydaktyczną, zobaczymy wiele chronionych i rzadkich gatunków roślin, m.in. grążel żółty, grzybienie białe, rdestnica tępolistna, pływacz zwyczajny. W mulistych i szybko nagrzewających się wodach żyje piskorz (chroniona i coraz rzadziej spotykana ryba), a w szuwarach żuraw, błotniak stawowy, perkoz rdzawoszyi, zimorodek i bąk.

Od kilku lat na przykościelnym stawie zacumowała łódź z tajemniczym wiklinowym cystersem, który przypomina wszystkim odwiedzającym to miejsce o cysterskim dziedzictwie w Jemielnicy. Ze stawami wiążą się też lokalne legendy o utopcu, zatopionych dzwonach i tunelach łączących klasztor z zamkiem w Toszku.

Powrót do poprzedniej strony »
×

Zapisz się do newslettera